Massale onzekerheid

massa mensen en maatschappij

Zitten we middenin een periode van grote onzekerheid? Ja, zegt Rick Poyner, de Britse design professor en journalist die zich al jaren verdiept in de professionele wereld van design. Hij schrijft onder meer voor vooraanstaande Britse magazines en geeft les aan de Royal College of Art in Londen.

Aanleiding voor Poynor om zich te verdiepen in de huidige staat van onze maatschappij vormen de (nieuwe) revolutionaire bewegingen en de rol die design daarin speelt. Maar welke rol speel ik daarin? En onzekerheid. Ben ik daar één van? In deze periode van verandering zouden we ons moeten gaan afvragen in wat voor maatschappij we eigenlijk willen leven. Stel jezelf de vraag:

“Aan wat voor maatschappij wil jij een bijdrage leveren?”

Nu vind ik die vraag inhoudelijk uiterst zinvol. Het dwingt mij om stil te staan bij de vraag hoe mijn sociaalmaatschappelijke leven er uit ziet en of ik het eigenlijk wel zo wil? In plaats van alles om mij heen aan te nemen als een ‘gegeven’ kan ik me zelf de vraag stellen wat ik er van vind. Van de systemen in ons land, van de structuren in mijn leven. Als me dat niet zint, heb ik de vrijheid om in ieder geval te bedenken wat er voor mij anders kan (waar hecht ik waarde aan?) en hoe ik daar zelf een actieve rol in kan spelen.

Tot zover genoeg inspiratie voor een ongoing reflectie op mijn leven en de maatschappij waarin ik leef. Maar de aanleiding weerhoudt mij van dit proces: wereldwijde onzekerheid? Vanwege deze ontwikkeling zou alles nu op losse schroeven staan en voelen we ons geroepen om ons massaal te verenigen tot deze change (Occupy bijvoorbeeld). Maar is dit echt zo?

In welke mate ervaren we onzekerheid?

Kijkend naar Occupy, waar het motto ‘we are the 99 percent’ de boventoon voert, zie ik een minderheid kamperen in de buitenlucht op openbare plekken. Ik geef toe: vanuit Nederland kijken we natuurlijk anders naar de wereld dan Spanjaarden of Amerikanen. Maar toch, wereldwijde onzekerheid… That includes us!

Het groepje Occupiers dat ik eind vorig jaar in de stad Eindhoven aantrof, was beperkt tot huttenkamp op een plein aan de Emmasingel. Een duidelijke minderheid. Als je daar met andere ogen naar kijkt, zou je zelfs van een micro utopia kunnen spreken. Een besloten wereld gevormd door een stel individuen dat hun eigen maatschappij op micro niveau gecreëerd heeft.

Hoe toegankelijk is zo’n wereld werkelijk?

Misschien is het ‘embedden’ in de maatschappij als geheel geen must. Zolang je naar eigen normen en waarden de meest ideale maatschappij vormgeeft en daaraan je bijdrage levert, vervul je in basis een elementaire persoonlijke behoefte. Een oordeel over de ‘engagement’ van occupy of geheel andere revolutionaire bewegingen doet er dan niet toe. Vanuit het individu geredeneerd, is het altijd goed.

Maar dan toch nog even terugkomend op die onzekerheid. Ik heb problemen met die gedachte. Het drastisch vormgeven van een wenselijke wereld waarbinnen een aantal individuen met dezelfde idealen zich verenigt, getuigt juist van zekerheid. Vanuit deze zekerheid worden nieuwe werelden gecreëerd. Dit is een direct gevolg van reflectie op ons leven. Deze aandrang tot ‘change’ is niet per definitie gedreven door onzekerheid. In een onzekere wereld waar niemand zou reflecteren op het leven zoals we dat leiden, zou geen enkele beweging tot stand komen. Een ander uiterste: in een ‘zekere’ (harmonieuze) maatschappij mét reflectie zou er altijd wel iemand opstaan die ruimte voor verbetering ziet.

Reflectie is daarom wat mij betreft de grootste trigger voor change.

Omdat we in wezen zijn gericht op vooruitgang in het leven. Een gevoel van onzekerheid kan natuurlijk wel bijdragen aan hernieuwde noodzaak tot reflectie, maar alles wijten aan een wereld waarin we massaal in opstand komen tegen heersende systemen, vind ik te eenvoudig en vooral het individu tekort doen. We bepalen zelf of de wereld ons onzeker maakt. En dus ook welke rol we daarin willen spelen. Vanuit zekerheid kun je jouw wereld optimaal vormgeven. Misschien zouden we juist massaal op onszelf moeten gaan vertrouwen. Zelfvertrouwen en reflectie, mijn utopia is geboren.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *