Op 8 maart, Internationale Vrouwendag, zendt de KRO-NCRV op NPO2 de documentaire ‘Onze stemmen zwijgen niet: Devi en de reconstructie van…’ uit. Het is het resultaat van een persoonlijke missie om een vergeten onrecht — het systematische seksuele geweld tijdens de burgeroorlog in Nepal — eindelijk in de schijnwerpers te zetten.
Terwijl de wereld dagelijks wordt overspoeld door nieuwskoppen die elkaar in hoog tempo opvolgen, zijn er verhalen die in de schaduw blijven staan. Ik weigerde dat te laten gebeuren met het verhaal van Devi Khadka. Ik ben er oprecht trots op dat ik alles op alles heb gezet om te faciliteren dat deze krachtige film op de nationale televisie wordt getoond. Want terwijl wij de andere kant op kijken, vecht Devi al twintig jaar lang, dag en nacht, voor de gerechtigheid die zij en duizenden andere vrouwen verdienen.
Een kwetsbaar begin: Het dagboek van Devi
In mijn interview met regisseur Subina Shrestha kwam een bijzonder moment naar voren: het moment waarop Devi haar stilzwijgen doorbrak. In 2019 overhandigde ze haar persoonlijke dagboek aan Subina met de woorden: “Hier is mijn dagboek. Je mag ermee doen wat je wilt.” Dit enorme vertrouwen vormde de basis voor de film. Subina vertelt hoe complex het was om dit verhaal vast te leggen: “Devi werd niet alleen bedreigd door de staat, maar ook door haar eigen voormalige partijgenoten. Het internationaal zichtbaar maken van haar verhaal was niet alleen een artistieke keuze, het werd een noodzaak voor haar eigen veiligheid.”
Seksueel geweld als uitgewiste geschiedenis
Tijdens de burgeroorlog in Nepal (1996-2006) werd seksueel geweld op grote schaal ingezet. Toch werd dit onderwerp na de oorlog jarenlang doodgezwegen. Er gold zelfs een verjaringstermijn van slechts 35 dagen voor het aangeven van verkrachting — een onmogelijke barrière voor vrouwen in diepe trauma.
“De staat probeerde verkrachting uit de oorlogsgeschiedenis te wissen,” legt Subina uit. De film toont hoe Devi deze ‘uitgewiste geschiedenis’ terughaalt. Door middel van reconstructies nemen de vrouwen de regie over hun eigen trauma terug. Ze spelen hun herinneringen na, maar dit keer op hun eigen voorwaarden.
Van slachtoffer naar ‘De Onoverwonnenen’
De impact van de film is in Nepal inmiddels enorm. Het leidde tot de oprichting van de organisatie Aparajit, wat ‘De Onoverwonnenen’ betekent. Devi staat hier samen met andere overlevenden aan het roer. Inmiddels hebben meer dan 1.000 vrouwen zich bij haar aangesloten.
Subina reflecteert in het interview ook op de naam van de hoofdpersoon: “Door het maken van deze film ben ik de ware essentie van de naam ‘Devi’ gaan begrijpen: een godin die zowel creatieve als destructieve krachten in zich heeft. Dat is de kracht die in elke vrouw schuilt die weigert op te geven.”
De kracht van de ‘reconstructie’
In het interview vertelt Subina waarom ze koos voor een unieke filmvorm: de reconstructie. De vrouwen in de film spelen hun eigen traumatische herinneringen na, maar dit keer onder hun eigen regie.
“Door deze scènes te filmen, claimen ze hun eigen narratief terug,” zegt Subina. “Ze zijn niet langer passieve slachtoffers van een verhaal dat anderen over hen vertellen; ze zijn de regisseurs van hun eigen waarheid.”
Regisseur Subina over Devi
Mijn motivatie: Solidariteit op 8 maart
Mijn gedrevenheid om deze film op NPO2 te krijgen, komt voort uit een diep gevoel van onrecht. Het is vreselijk om te beseffen dat vrouwen tientallen keren zijn verkracht en dat de wereld daar vervolgens het zwijgen toe doet. Internationale Vrouwendag is voor mij pas echt waardevol als we de meest kwetsbare strijders een podium geven.
Het programmeren van deze film was voor mij meer dan een professionele taak; het was een plicht aan vrouwen zoals Devi. We mogen niet toestaan dat de waan van de dag de fundamentele rechten van vrouwen overschaduwt.
Kijk mee op zondag 8 maart
Deze documentaire is een eerbetoon aan veerkracht. Ik nodig je uit om op 8 maart te getuigen van dit verhaal.
- Film: Onze stemmen zwijgen niet: Devi en de reconstructie van…
- Uitzending: Zondag 8 maart, NPO2 (KRO-NCRV, De Boeddhistische Blik)
- Regie: Subina Shrestha
- Lees mijn exclusieve interview met de regisseur: Devi: een pijnlijk maar krachtig verhaal over vrouwenrechten in Nepal
