Het is vroeg donker als ik in Paro het Mountain Café binnenstap. De sfeer doet direct denken aan een behaaglijke blokhut, een warm toevluchtsoord tegen de ijle berglucht buiten. Binnen hangt een dynamische vibe: posters met quotes aan de muren en grote houten vaten die dienstdoen als tafels. Terwijl ik mijn cappuccino drink en uitkijk over de drukke markt van de boeddhistische stad, besef ik dat ik getuige ben van een verandering in de Bhutanese cultuur.
Waarom ik in Bhutan was
Mijn verblijf in Bhutan afgelopen jaar had een bijzondere reden. Ik ben momenteel bezig met het maken van een film over een boeddhistische vrouw uit de UK. Zij vond jaren geleden haar ‘boeddhistische hart’ in de bergen van Bhutan en geeft er onderricht over boeddhisme en mindful leven. Tijdens het vastleggen van haar inspirerende verhaal over aanwezigheid en bewuste keuzes, kwam ik bijna als vanzelf uit bij het Mountain Café van Karma Chime. Want als er iets is wat mindful leven en ondernemerschap verbindt, dan is het wel de aandacht voor de herkomst van wat we consumeren.
De Utrechtse connectie: Waar het allemaal begon
Wat veel mensen niet weten, is dat de vonk voor dit avontuur oversloeg in Utrecht. De Bhutanese koffiebrander en ondernemer Karma Chime dronk in 2014 voor het eerst echt goede koffie in een historisch, sfeervol café in de Nederlandse stad. Voor die tijd had hij nog nooit koffie geproefd. De manier waarop daar een traditioneel pand was omgetoverd tot een plek van samenzijn en vakmanschap, liet hem niet meer los. Hij was gefascineerd door hoe een historisch huis in een moderne stad kon worden bewaard als een sfeervolle ontmoetingsplek. Hij besloot op dat moment: “Dit wil ik ook voor mijn eigen land.”
Van geïmporteerde bonen naar een eigen industrie
De weg was niet zonder hindernissen. Toen Karma in 2016 begon met zijn Mountain Café in het boeddhistische Bhutan, serveerde hij nog koffie van geïmporteerde bonen. Maar de feedback van klanten was hard: de koffie was nog niet op niveau. In plaats van op te geven, besloot Karma dat hij het vak van begin tot eind moest gaan beheersen.
Zijn zoektocht naar kennis bracht hem naar Chikmagalur, de koffieregio van India. Daar leerde hij de gehele keten kennen: van het verzorgen van de bonen op de plantage tot het perfectioneren van het brandproces. Vandaag de dag is hij Bhutan’s eerste en enige gecertificeerde roast master, die zijn eigen bonen test en keurt.
Eerlijke Koffie: De sociale revolutie in Samtse
De echte impact van Karma’s werk zie je niet in het koffie café, maar in het zuidelijke district Samtse, aan de grens met India. Daar ontdekte Karma dat honderden kleine boeren al sinds 2003 koffie verbouwden—vrijwel zonder afzetmarkt. Ze verbouwden het omdat de struiken minder onderhoud vergen dan sinaasappelbomen, maar de bonen werden amper gebruikt.
Karma zag een kans voor een sociaal-maatschappelijke aanpak die wij in het westen kennen als ‘fair coffee’, maar die voor hem simpelweg de juiste manier van ondernemen is. Het is ook iets dat Bhutanezen van nature in zich hebben: ondernemen vanuit compassie. In plaats van bonen elders in te kopen, koos hij voor de samenwerking met deze lokale gemeenschap.
Hoe je een complexe koffie keten duurzaam maakt
Mijn interesse in eerlijke koffie is niet alleen persoonlijk, maar ook diep geworteld in mijn professionele achtergrond. Tijdens mijn werk bij Fairtrade Max Havelaar heb ik van dichtbij gezien hoe cruciaal eerlijke certificering is voor de levensvatbaarheid van koffiegemeenschappen wereldwijd. Het begrijpen van de complexe keten — van de zorgvuldige certificering van bonen tot de directe impact op de boeren — heeft mijn waardering voor het product alleen maar vergroot. Voor mij is een perfect kopje koffie pas echt geslaagd als de kwaliteit van de branding hand in hand gaat met respect voor de mens achter de boon.
Vandaag de dag ondersteunt Karma meer dan 600 boerenfamilies in Samtse. Hij voorziet hen van gratis zaailingen, technische training en — misschien wel het belangrijkste — een gegarandeerde afname tegen een eerlijke prijs. Door een eigen verwerkingsfabriek in Damdum te openen, creëert hij betekenisvolle werkgelegenheid voor lokale jongeren. Dit is cruciaal: in plaats van noodgedwongen naar de steden te trekken voor werk, kunnen zij nu een bestaan opbouwen in hun eigen dorp.
Van 1.000 naar 12.000 kilo per jaar
De cijfers spreken voor zich. Wat begon als een klein experiment, is uitgegroeid tot een succesvolle onderneming met 55 medewerkers verdeeld over vier vestigingen in Paro en Thimphu (met een vijfde in Phuentsholing op komst). Waar hij aanvankelijk 1.000 kilo koffie per jaar verkocht, gaat er nu 1.000 kilo per maand over de toonbank.
Een koffie visie voor de toekomst van Bhutan
Tijdens een presentatie van Karma werd me duidelijk dat zijn droom groter is dan alleen Bhutan. Hij wil Bhutan op de wereldkaart van ‘specialty coffee’ zetten, met biologische certificeringen en een focus op kwaliteit boven kwantiteit. Zelfs de nationale luchtvaartmaatschappij, Drukair, schenkt inmiddels zijn koffie aan boord.
Waarom dit eerlijke koffieverhaal mij inspireert
Als Creative Strategist ben ik altijd op zoek naar verhalen die bewijzen dat een goed concept de wereld kan veranderen. En de ontmoeting met boeddhist Karma herinnert me eraan dat een perfect kopje koffie meer is dan alleen meesterlijk gezette espresso. Het is een keten van respect en visie.
Het drinken van een cappuccino in de schaduw van de Himalaya smaakt toch net even anders als je weet dat de weg daar naartoe begon in een klein café in de straten van Utrecht.
