Word gelukkig met een sterke mind

Wil je leren hoe je wél gelukkig kan zijn? Dan moet je de mind gebruiken als gereedschap en zelf de regie in handen nemen.

Ons denken intrigeert me al tientallen jaren. Wat is denken en hoe zorg ik ervoor dat ik wijzer word in plaats van in de war? Ik heb kasten vol met boeken over het brein. Naslagwerken over pillen en psychische stoornissen, teksten over onbewust en bewustzijn en reeksen over mediteren en mindful leven. Soms lijkt het wel of ik mijn roeping heb gemist, als psychiater of psycholoog. Inmiddels heb ik een eigen manier gevonden, als mindful ondernemer die erover schrijft.

Daar ging een verwarrende weg aan vooraf.

Als meisje van acht probeerde ik te begrijpen waarom mijn ouders ruzie kregen, waarom er tussen hen van alles mis ging. Ik ontwikkelde een buitengewone gevoeligheid voor geluid; mijn antenne om te anticiperen op hun strijd. Als de discussie tussen mijn ouders heviger werd, wilde ik het liefste zo snel mogelijk verdwijnen. Wachten onder de dekens tot het rustig werd. En als de storm was gaan liggen, kroop ik uit mijn schuilplaats en kwam ik tevoorschijn. Het liefste met een grote glimlach en een handjevol vrolijke opmerkingen zodat het thuis weer gezellig werd. Ik had ook het nodige erfelijke materiaal voor een onrustige geest.

Genoeg ingrediënten dus voor een obsessieve interesse in de werking van de mind.

Uiteindelijk heb ik deze verwarrende en moeilijke periode als kind omgebogen tot een uitdaging: ik wilde perse mijn denken doorgronden. Ik ben er letterlijk wijzer van geworden.

De belangrijkste les na tientallen jaren experimenteren, studie en mentale analyse?

Je brein leert je niet gelukkig te zijn, het stelt je in staat te overleven. Wil je leren hoe je wél gelukkig kan zijn? Dan moet je de mind gebruiken als gereedschap en zelf de regie in handen nemen. Dat zal ik uitleggen. Je hersenen hebben één doel: ervoor te zorgen dat jij zolang mogelijk leeft. En daarom maakt je geest overuren om alles te elimineren wat jou kan beschadigen.

Je brein werkt razendsnel, sneller dan jij je beseffen kunt.

Wanneer jij op het voetpad loopt en een auto raakt van de weg, dan spring jij zonder nadenken opzij. Onbewust? Je hersenen zijn wel degelijk bezig, maar schakelen zo snel dat jij het niet eens doorhebt. Gevaar is: wegwezen! Of, aanvallen wanneer je brein inschat dat jij sterker bent dan het gevaar.

Je hersenen zijn continu op zoek naar gevaar, dreiging en negativiteit.

Niet alleen in je directe omgeving, maar zelfs in je gedachten. Denk maar eens na: wat vind je van jezelf? Kans is groot dat je begint met al je tekortkomingen. Het positieve is helaas niet top of mind. Bovendien leer je al op jonge leeftijd zelfkritisch te zijn: Geen beloning bij een matig rapport, alleen bij een goede lijst. Geen erkenning voor de leukste opmerking, wel voor de slimste.

Ook op latere leeftijd is er meer dan genoeg zelfkritiek: Een blauwtje gelopen in de kroeg? “Ik was niet interessant.” Niet uitgenodigd voor een feestje? “Ik ben niet populair genoeg.”

Van een brein dat altijd zelfkritisch is, word je niet gelukkig.

Wat kun je doen? Het begint met een keuze, die heeft iedereen. Je omstandigheden heb je niet in de hand, wel wat je ermee doet. Is iedere miljonair gelukkig en elke arme vrouw ongelukkig? Nee. Er zijn talloze mensen met de meest gruwelijke ervaringen zoals seksueel misbruik of het verlies van een kind die ondanks alles gelukkig en tevreden zijn. Bijvoorbeeld Mo Gawdat, een Google topman die ik ooit sprak.

Mo verloor zijn zoon Ali door een medisch fout.

Het was afgrijselijk, hij verloor zijn ‘engel’, zijn zoon die nog een prachtig leven voor zich had. Toch moest Mo verder zonder zijn kind. Omdat Ali het toonbeeld van happiness was, gaf hij betekenis aan zijn verdriet met een zoektocht naar geluk. Mo was al geboeid door het fenomeen geluk voordat Ali overleed.

Hij begreep namelijk niet waarom hij ondanks een succesvolle carrière bij Google, een liefhebbend gezin en een vette bankrekening ongelukkig was.

Mo vond geen voldoening in zijn resultaten en hoe meer hij presteerde, des te groter zijn frustratie was. Het overlijden van zijn zoon gaf een ongekende impuls aan het happiness onderzoek waar hij eerder mee begonnen was. Na jaren studie ontdekte Mo dat we ons brein moeten resetten om gelukkig te zijn; opnieuw programmeren volgens de ‘onbeschadigde’ settings waarmee we geboren worden. Weg van het negatieve, alleen het positieve in herinnering. Hij vond een eenvoudige en effectieve methode om te resetten: met een gelukslijstje.

OPDRACHT: Noteer iedere dag vijf dingen waar je gelukkig van wordt.

Het gaat om gevoel, geen spullen. Een roodborstje in de tuin, een plant die in bloei staat, een grappige opmerking of iemand die je geholpen hebt. Dat is duurzaam geluk. Een nieuwe jas of horloge? Allemaal tijdelijk. Het gaat om momenten die tijdloos zijn, eenvoudig, soms vanzelfsprekend, maar alles behalve dat. Voor jou is het misschien normaal dat je met de buurvrouw babbelt, voor haar wellicht het hoogtepunt van de dag. Zoek het bijzondere in het alledaagse.

Door het op te schrijven, ontdek je dat geluk voor het oprapen ligt.

Ik raad je aan te schrijven omdat het rust en focus brengt. Bovendien kun je na een jaar terugkijken waar je gelukkig van wordt. Het geeft inzicht in alles wat voor jou waardevol is. Vlak voor het slapen denk ik ook aan mijn lijstje. Ik haal rustig adem en sluit ik mijn ogen. Terugkijkend op de dag benoem ik vijf verschillende geluksmomenten. Soms heel klein, een andere keer verrassend groot. Dankbaarheid, dat is wat ik op zo’n moment voel. Het brengt altijd een glimlach op mijn gezicht. Een beter slaapmiddel bestaat er niet.

Het maken van de happy notes is een manier om je brein te voeden, maar je kunt nog meer doen; zoals het opnieuw beschrijven van het verhaal dat jij jezelf vertelt.

OPDRACHT: Ontdek wie je bent.

  • Denk niet te lang na en schrijf in een paar zinnen wie je bent.
  • Schrijf ook op waar je goed in bent.
  • Beantwoord nu de volgende vragen: Wie was er in je jeugd belangrijk voor jou? En wat moest je doen om door deze persoon gewaardeerd te worden?

Nu heb je een verbinding tussen verleden en heden gemaakt.

Want kijk eens goed: een aantal van de dingen waar je nu goed in bent (werk, sport, sociaal leven), komt overeen met je antwoorden op de vraag wat je moest doen om gewaardeerd te worden. En dat is niet vreemd. Als kind vond je het belangrijk om geliefd te zijn, geen enkel kind wil er alleen voor staan. En dus hield je nauwlettend in de gaten wat je moest doen om de erkenning te krijgen van de mensen die voor jou het belangrijkste waren.

Op jonge leeftijd ontdekte je hoe jij iemand kon pleasen.

En daar werd je een ster in. De kans is groot dat je daar nog steeds ontzettend goed in bent. Maar, dat zegt niks over jouw unieke talent of het leven waar je écht gelukkig van wordt. Het is de uitdaging om het positieve uit je jeugd te halen en dat vanuit eigen persoonlijkheid verder te ontwikkelen.

OPDRACHT: Schrijf het verhaal dat jij aan jezelf wil vertellen.

Hoe wil je zijn, niet wat… Is dit een ander verhaal dan de geoefende tekst in je hoofd? Hier word je echt gelukkig van. Zo niet, schrijf een tweede versie. Want je hebt alle recht om voor goud te gaan. Net zo lang totdat je voluit leeft. Je hebt geen excuses nodig om je goed te mogen voelen!

Met jouw eigen verhaal ben je vanaf nu in controle. Jij vertelt je brein hoe je wil leven en gaat je vanaf nu helpen. Als jij iedere dag het juiste verhaal vertelt, gaan je hersenen er alles aan doen om de informatie te verzamelen die je nodig hebt.

OPDRACHT: Noteer 5 kernwoorden uit je verhaal.

Zet ze extra groot op een vel papier. Tegenover al het verwarrende of negatieve zet je nu een positief verhaal. En teleurstelling vervang je door bijzondere momenten uit je gelukslijst. De ‘slechte zaadjes’ krijgen geen water meer, de positieve des te meer. Spreek je gedachten toe. Ik doe niet anders. Vraag ze om jou te helpen met je wensen. Voluit leven in balans, met alles wat jij daaronder verstaat. Laat je gedachten voor je werken.

Evalueer je verhaal regelmatig.

Analyseer een keer in de maand hoe het ervoor staat. Wat heb je gedaan om je verhaal te beleven? Of waren het vooral vaste gewoonten vanuit je oude overlevingsmechanisme? Laat je er niet door ontmoedigen, het helpt je bewust te worden van de dingen waar je vanaf wil. En door dit iedere maand te doen, krijg je steeds meer inzicht. Ik heb notitieboeken vol met evaluaties en reflecties, niks is mij vreemd. Uiteindelijk bracht het me dichter bij mijn levensvisie: eigenwijs gelukkig met mezelf en een gezin.

Nog even op een rij:

  • Maak een happy list.
  • Noteer iedere dag de mooie momenten.
  • Schrijf een nieuw verhaal.
  • Herhaal de 5 kernwoorden iedere ochtend.
  • Houd ze bij de hand voor de momenten dat je gedachten het oude verhaal vertellen.
  • Plan 1x in de maand een moment om je verhaal te evalueren.
  • Reflecteer op je ontwikkelingen en sta stil bij de geluksmomenten.